Կալիֆոռնիայում անձնական վնասվածքի պահանջների մեծ մասի համար հայցային վաղեմության ժամկետը վնասվածքի օրվանից երկու տարի է՝ Code of Civil Procedure § 335.1 հոդվածի համաձայն։ Եթե պատասխանատու է քաղաքը, շրջանը, նահանգային գերատեսչությունը կամ այլ պետական մարմին, Դուք սովորաբար պետք է վեց ամսվա ընթացքում ներկայացնեք գրավոր պահանջ՝ Government Code § 911.2 հոդվածի համաձայն։ Ժամկետներից որևէ մեկը բաց թողնելը կարող է վերջ դնել պահանջին։
Գրել և ստուգել է
Վերջին ստուգումը
| Վնասվածքի պահանջների մեծ մասը | Վնասվածքից երկու տարի (Code Civ. Proc. § 335.1) |
|---|---|
| Պետական մարմիններ | Գրավոր պահանջ վեց ամսվա ընթացքում (Gov. Code § 911.2) |
| Գույքային վնաս | Որպես կանոն՝ երեք տարի (Code Civ. Proc. § 338) |
| Վնասվածք ստացած երեխաներ | Ժամկետը սովորաբար չի սկսում հոսել մինչև տասնութ տարեկանը, կարևոր բացառություններով |
| Փաստաբանի վարձավճար | 33% պայմանական վարձավճար․ փաստաբանի վարձավճար չկա, եթե հատուցում չի ստացվում, թեև գործի ծախսերը կարող են դեռ կիրառվել |
| Առաջին խորհրդատվություն | Անվճար, մոտ երեսուն րոպե, անգլերեն, հայերեն, ռուսերեն կամ իսպաներեն |
Որքա՞ն է վնասվածքի հայցային վաղեմության ժամկետը Կալիֆոռնիայում
Կալիֆոռնիայում անձնական վնասվածքի պահանջների մեծ մասի համար վնասվածքի հայցային վաղեմության ժամկետը վնասվածքի օրվանից երկու տարի է։ Այն սահմանված է Code of Civil Procedure § 335.1 հոդվածով։ Դատարանը կարող է կարճել այդ օրվանից հետո ներկայացված հայցը՝ որքան էլ ուժեղ լինեն փաստերը։
Երկու տարին վերաբերում է ավտովթարի պահանջների, սայթաքելու և ընկնելու պահանջների և շինհրապարակում ստացված վնասվածքների պահանջների մեծ մասին։ Սա դատարանում հայց ներկայացնելու ժամկետն է, ոչ թե վթարի մասին հայտնելու կամ ապահովագրական պահանջ բացելու։ Ապահովագրողի հետ խոսելը, նույնիսկ ամիսներ շարունակ, չի կասեցնում դրա հոսքը։
Ժամկետը լրանում է երկու տարի անց նույն ամսաթվին։ Օրինակ՝ 2026 թվականի մարտի 3-ին ստացված վնասվածքի համար հայցը, որպես կանոն, պետք է ներկայացված լինի մինչև 2028 թվականի մարտի 3-ը։ Եթե վերջին օրը ընկնում է հանգստյան օրվա կամ դատարանի տոնի վրա, Code of Civil Procedure § 12a հոդվածը ժամկետը երկարացնում է մինչև դատարանի հաջորդ աշխատանքային օրը։ Այդուհանդերձ, այդ պաշարի վրա հույս դնելը ռիսկ է, որին դիմելու կարիք ոչ ոք չունի։
Ընտանիքի կողմից ներկայացվող մահվան պատճառման համար հայցը (wrongful death) նույնպես ունի երկու տարի։ Այդ ժամկետը հաշվվում է մահվան օրվանից, ոչ թե վթարի օրվանից։
Ո՞ր ժամկետներն են կիրառվում Ձեր պահանջի նկատմամբ
Պահանջների տարբեր տեսակներ ունեն տարբեր ժամկետներ, և մեկ վթարը կարող է միաժամանակ ներառել մի քանիսը։ Աղյուսակում ներկայացված են ամենատարածվածները։
| Պահանջի տեսակ | Ժամկետ | Աղբյուր |
|---|---|---|
| Անձնական վնասվածքի կամ մահվան պատճառման համար հայց | Երկու տարի | Code Civ. Proc. § 335.1 |
| Պահանջ Կալիֆոռնիայի պետական մարմնի դեմ | Վեց ամիս՝ գրավոր պահանջ ներկայացնելու համար | Gov. Code § 911.2 |
| Դաշնային մեքենայի կամ աշխատակցի հետ կապված պահանջ | Երկու տարի՝ գերատեսչությանը գրավոր պահանջ ներկայացնելու համար | 28 U.S.C. § 2401(b) |
| Մեքենային կամ այլ գույքին հասցված վնաս | Որպես կանոն՝ երեք տարի | Code Civ. Proc. § 338 |
| Բժշկական անփութություն | Մեկ տարի՝ հայտնաբերելու պահից, առավելագույնը երեք տարի, բացառություններով | Code Civ. Proc. § 340.5 |
Որքա՞ն ժամանակ ունեք պետական մարմնի դեմ պահանջ ներկայացնելու համար
Կալիֆոռնիայի քաղաքի, շրջանի, դպրոցական շրջանի, տրանսպորտային գործակալության կամ նահանգային գերատեսչության դեմ անձնական վնասվածքի պահանջը պահանջում է այլ առաջին քայլ։ Սովորաբար պետք է վնասվածքից հետո վեց ամսվա ընթացքում ներկայացնեք գրավոր պետական պահանջ (government claim)՝ Government Code § 911.2 հոդվածի համաձայն։ Սովորաբար չեք կարող հայց ներկայացնել, քանի դեռ մարմինը չի մերժել այդ պահանջը կամ այն թողել է անպատասխան։
- Ներկայացրեք պահանջը Գրավոր պահանջ պետական մարմնին՝ վնասվածքից հետո վեց ամսվա ընթացքում։ Օգտագործեք նրա ձևը կամ ներառեք Government Code-ով պահանջվող տեղեկությունները։
- Մարմինը պատասխանում է Government Code § 912.4 հոդվածի համաձայն՝ այն, որպես կանոն, ունի 45 օր արձագանքելու համար։ Եթե այն չի արձագանքում, օրենքը պահանջը համարում է մերժված։
- Ներկայացրեք հայց Government Code § 945.6 հոդվածի համաձայն՝ հայցը, որպես կանոն, պետք է ներկայացվի մերժման մասին գրավոր ծանուցումից հետո վեց ամսվա ընթացքում։ Եթե մարմինը գրավոր ծանուցում չի տվել, ժամկետը, որպես կանոն, վնասվածքից երկու տարի է։
Պահանջն ինքնին կարճ է, բայց դրա բովանդակությունը կարևոր է։ Government Code § 910 հոդվածի համաձայն՝ այն պետք է պարունակի պահանջատիրոջ անունն ու հասցեն, ինչպես նաև դեպքի ամսաթիվը, վայրը և հանգամանքները։ Այն պետք է պարունակի նաև վնասվածքի ընդհանուր նկարագրությունը և, եթե հայտնի են, առնչվող պետական աշխատակիցների անունները։ Սխալ գերատեսչությանն ուղարկված կամ պահանջվող տեղեկություններ չպարունակող պահանջը հետագայում կարող է խնդիրներ առաջացնել։
Եթե վեց ամիսն արդեն անցել է
Այդ դեպքում Government Code § 911.4 հոդվածը թույլ է տալիս ներկայացնել ուշացած պահանջ ներկայացնելու դիմում։ Պետք է դիմեք ողջամիտ ժամկետում, բայց ոչ ուշ, քան վնասվածքից մեկ տարի անց։ Մարմինը դիմումը բավարարում է միայն կոնկրետ հիմքերով, ինչպիսիք են հարգելի պատճառով բացթողումը (excusable neglect) կամ պահանջատիրոջ անգործունակությունը։ Եթե այն մերժում է, կարելի է դիմել դատարան։
Պետական պահանջի ժամկետը շատերին անակնկալի է բերում, քանի որ պետական մարմնի առնչությունը միշտ չէ, որ ակնհայտ է։ Metro-ի ավտոբուսը, քաղաքային աղբատար մեքենան, շրջանային հիվանդանոցի ավտոկայանատեղին կամ վտանգավոր հանրային ճանապարհը՝ բոլորն էլ գործի են դնում վեցամսյա կանոնը։
Ե՞րբ է սկսում հոսել ժամկետը
Ժամկետը սովորաբար սկսվում է վնասվածքի օրը։ Որոշ դեպքերում այն սկսվում է ավելի ուշ՝ երբ Դուք հայտնաբերել եք կամ ողջամտորեն պետք է հայտնաբերեիք, որ Ձեր վնասվածքը պատճառել է ինչ-որ մեկի իրավախախտումը։
Ուշ հայտնաբերման այս կանոնը (delayed discovery rule) առավել կարևոր է ժամանակի ընթացքում զարգացող վնասվածքների համար։ Բնորոշ օրինակներ են վնասակար նյութի ազդեցությունը և ավելի ուշ հայտնաբերված բժշկական սխալը։ Սակայն այն չի օգնում, եթե Դուք գիտեիք, որ վնասվել եք, և գիտեիք՝ ինչպես, նույնիսկ եթե դեռ չգիտեիք, թե որքան լուրջ է վնասվածքը։ Ավտովթարը կամ ընկնելը սովորաբար ժամկետը սկսում է հենց դեպքի օրը։
Փոխվո՞ւմ է ժամկետը երեխաների համար
Պահանջների մեծ մասի համար վնասվածքի հայցային վաղեմության ժամկետը չի սկսվում, մինչև երեխան չդառնա տասնութ տարեկան՝ Code of Civil Procedure § 352 հոդվածի համաձայն։ Այդ դադարն ունի կարևոր սահմանափակումներ, և վտանգավոր է ենթադրել, թե ժամանակը շատ է։
- Պետական պահանջներ Անչափահասությունը նույն կերպ չի կասեցնում վեցամսյա պահանջի ժամկետը։ Անչափահասների նկատմամբ կիրառվում է ուշացած պահանջի առանձին ընթացակարգ՝ Government Code § 911.6 հոդվածի համաձայն։
- Բժշկական անփութություն Երեխաների պահանջները ենթակա են իրենց սեփական կանոնին՝ Code of Civil Procedure § 340.5 հոդվածի համաձայն։ Այդ ժամկետը շատ ավելի կարճ է, քան մինչև տասնութ տարեկանը սպասելը։
- Ծնողների սեփական պահանջները Երեխայի բժշկական ծախսերի համար ծնողի պահանջը կարող է ենթակա լինել սովորական երկամյա ժամկետին։
Ուրիշ ի՞նչ ժամկետներ կարող են ազդել վնասվածքի պահանջի վրա
Ապահովագրական պոլիսները, աշխատողների փոխհատուցումը և պահանջների որոշ տեսակներ ունեն իրենց ժամկետները։ Որոշները ավելի կարճ են, քան երկամյա կանոնը։
- Չապահովագրված վարորդի պահանջներ Insurance Code § 11580.2 հոդվածի համաձայն՝ վթարից հետո գործելու համար ունեք երկու տարի։ Այդ ընթացքում պետք է հայց ներկայացնեք չապահովագրված վարորդի դեմ, համաձայնության գաք Ձեր ապահովագրողի հետ կամ պաշտոնապես պահանջեք արբիտրաժ։
- Հաշվետվություն DMV-ին Vehicle Code § 16000 հոդվածը պահանջում է տասը օրվա ընթացքում DMV (Տրանսպորտային միջոցների վարչություն) ներկայացնել SR-1 հաշվետվություն։ Այն կիրառվում է վնասվածքով, մահով կամ DMV-ի սահմանած շեմը գերազանցող գույքային վնասով ավարտված բախման դեպքում։
- Աշխատողների փոխհատուցում Ծանուցում Ձեր գործատուին երեսուն օրվա ընթացքում (Labor Code § 5400) և պահանջ, որպես կանոն, մեկ տարվա ընթացքում (Labor Code § 5405)։ Աշխատողների փոխհատուցման պահանջի ներկայացման ուղեցույցը բացատրում է երկու քայլն էլ, իսկ շինարարական վնասվածքի դեպքում հաճախ անհրաժեշտ է միաժամանակ հետևել և՛ վնասվածքի, և՛ փոխհատուցման ժամկետներին։
- Բժշկական անփութության ծանուցում Code of Civil Procedure § 364 հոդվածը պահանջում է բժշկական անփութության հայցից առաջ ուղարկել հայց ներկայացնելու մտադրության մասին 90-օրյա ծանուցում։ Որոշ դեպքերում այդ ծանուցումը կարող է երկարացնել ժամկետը։
Ի՞նչ է լինում, եթե բաց եք թողնում վնասվածքի հայցային վաղեմության ժամկետը
Եթե ժամկետն անցնում է, պատասխանողը կարող է խնդրել դատարանին կարճել գործը, և դատարանը, որպես կանոն, դա կանի։ Ապահովագրողը, որը գիտի, որ ժամկետն անցել է, որևէ բան վճարելու քիչ պատճառ ունի։
Որոշ կանոններ կարող են կասեցնել կամ երկարացնել ժամկետը։ Օրինակներից են պատասխանողի բացակայությունը Կալիֆոռնիայից որոշ դեպքերում, վնասվածք ստացած անձի իրավական անգործունակությունը կամ հակառակ կողմի հետ ժամկետը կասեցնելու մասին գրավոր համաձայնությունը (tolling agreement)։ Դրանցից յուրաքանչյուրը նեղ է, և այն, թե արդյոք որևէ մեկը կիրառվում է, կախված է փաստերից։ Հետևաբար, ամենաապահով ճանապարհն է հնարավոր ամենավաղ ժամկետը համարել իրականը, քանի դեռ փաստաբանը հակառակը չի հաստատել։
Ինչո՞ւ գործել ժամկետից շատ առաջ
Վաղ գործելը պաշտպանում է ոչ միայն ժամկետը, այլև ապացույցները։ Տեսախցիկները վերագրանցում են տեսագրությունները, սեփականատերերը վերացնում են վտանգները, վկաները տեղափոխվում են, իսկ մեքենաները ջարդոնի են հանձնվում երկու տարին լրանալուց շատ առաջ։
Վաղ նախապատրաստված պահանջը նաև ավելի լավ պահանջ է։ Կարող եք հավաքել բժշկական փաստաթղթերը բուժման ընթացքում և ամիս առ ամիս փաստագրել կորցրած եկամուտը։ Կարող եք նաև հայց ներկայացնել մտածված ժամանակացույցով, այլ ոչ թե վերջին շաբաթներին։ Ժամկետին մոտ հայց ներկայացնելը տեղ չի թողնում սխալն ուղղելու համար, օրինակ՝ եթե սխալ է նշված մեքենայի սեփականատերը կամ շինհրապարակում աշխատող ընկերությունը։
Վաղ խորհրդատվությունն օգնում է նաև ապահովագրողի հետ։ Ապահովագրողին հայտարարություն տալու մասին էջը բացատրում է, թե ինչ են հարցնում ապահովագրական գործակալներն առաջին շաբաթներին։ Իսկ անձնական վնասվածքի ընդհանուր էջը ներկայացնում է, թե ինչպես է պահանջն ընթանում առաջին զանգից մինչև լուծումը։
Որքա՞ն արժե Ձեր ժամկետը ստուգելը
Ընկերությունն անձնական վնասվածքի պահանջները վարում է 33% պայմանական վարձավճարով, որը գանձվում է ստացված հատուցումից, առանց կանխավճարի։ Եթե հատուցում չի ստացվում, Դուք փաստաբանի վարձավճար չեք վճարում, թեև կարող եք պատասխանատու մնալ գործի ծախսերի համար։ Գրավոր պայմանագիրը, նախքան Դուք այն կստորագրեք, բացատրում է, թե ինչպես է ընկերությունը վարվում այդ ծախսերի հետ։ Մանրամասները՝ վարձավճարներ և խորհրդատվություններ էջում։
Ձեր առաջին խորհրդատվությունն անվճար է, տևում է մոտ երեսուն րոպե և կարող է պարզել, թե որ ժամկետներն են կիրառվում Ձեր պահանջի նկատմամբ։